خربزه خوردن شمر و امام خسین
درباره سایت
آخرین مطالب
امکانات وب
در ادیان و مذاهب عرفانی به دو نوع شاخص در دعا بر میخوریم: یکی بلند کردن دست ها به سوی آسمان؛ و دیگری خم شدن و به خاک افتادن.
در اسلام حد اعلا و نهایت شکر و سپاس و روی آوردن به خدا در نو ع دوم تجلی می کند. رکوع و دو سجده در نمازها رکن شمرده می شود که بدون آن نماز باطل است و دعا در این دو حالت مقرون به استجابت است و شاخص توبه خدامردان در این حالت و وضعیت است (و خرّ راکعاً و اناب). در همین حال می بینیم در میان عوام و بعضی فرهنگ های عامیانه یا دینی نماد و شاخص دعا در بلند کردن دست ها به سوی آسمان است.
دقت در راز نهفته در هر یک از این دو شاخص، از رازی پرده برده برداری می کند که شخص دعاکننده بدان توجه ندارد؛ آن که دست ها را به آسمان بلند می کند به زعم خود خدا را در بلند ترین مراتب عالم وجود می بیند لذا دست به سوی او بر می افرازد. آن که قامت خم می کند یا به خاک می افتد و خدا را یاد می کند نهایت فروتنی و احترام و تکریم را در برابر او به جا می آورد.
و اما با دقت علمی با توجه به این که آسمان در واقع بالا نیست بلکه بیرون از سطح زمین است که تا بی نهایت امتداد دارد و در نهایت به کناره های عالم وجود منتهی می شود، این شاخص در برابر شاخص دوم از ارزش کمی برخوردار است زیرا:
زمین گرچه مرکز عالم نیست و نقطه استقرار آن در عالم وجود به درستی روشن نیست و با توجه به حرکت دورانی کهکشانی حاکم بر سپهرهای بزرگ کیهانی و سحابی ها موضع آن دائما در حال تغییر است، در عین حال به لحاظ این که انسان و حیوان و نباتات همه از درون زمین بر می آیند و رشد می کنند و قد می کشند، زمین مظهر و منبع نمود قدرت الهی در آفرینش است، و از سویی دیگر مرجع نهایی همه آفریده ها نیز هست، لذا حکم قبله گاهی برای حضرت احدیت دارد. پس ارجح است.
به عبارت دیگر: آن که خدا را در آسمان می جوید در واقع خدا را در بیرون از دایره وجود می جوید هر چند چنین تصوری ندارد و فکر می کند خدا را در عرش می جوید. اما آن که خدا را در زمین می جوید ناظر به اصل خویش است (منها خلقناکم و فیها نعیدکم و منها نخرجکم تارة اخرای)؛ او خدا را در نقطه مرکزی رویش و آفرینش می جوید، هر چند که خدا مستقر در آن نیست بلکه «اینما تولّوا فثمّ وجه الله».
در عین حال این فقط یک نگاه موشکافانه است و از نظر خدا ارزش برتر ندارد؛ ارزش برتر در صدق و راستی بیشتر در دعا و توجه خاطر به او است.
28/1/1398- مشهد.
در اسلام حد اعلا و نهایت شکر و سپاس و روی آوردن به خدا در نو ع دوم تجلی می کند. رکوع و دو سجده در نمازها رکن شمرده می شود که بدون آن نماز باطل است و دعا در این دو حالت مقرون به استجابت است و شاخص توبه خدامردان در این حالت و وضعیت است (و خرّ راکعاً و اناب). در همین حال می بینیم در میان عوام و بعضی فرهنگ های عامیانه یا دینی نماد و شاخص دعا در بلند کردن دست ها به سوی آسمان است.
دقت در راز نهفته در هر یک از این دو شاخص، از رازی پرده برده برداری می کند که شخص دعاکننده بدان توجه ندارد؛ آن که دست ها را به آسمان بلند می کند به زعم خود خدا را در بلند ترین مراتب عالم وجود می بیند لذا دست به سوی او بر می افرازد. آن که قامت خم می کند یا به خاک می افتد و خدا را یاد می کند نهایت فروتنی و احترام و تکریم را در برابر او به جا می آورد.
و اما با دقت علمی با توجه به این که آسمان در واقع بالا نیست بلکه بیرون از سطح زمین است که تا بی نهایت امتداد دارد و در نهایت به کناره های عالم وجود منتهی می شود، این شاخص در برابر شاخص دوم از ارزش کمی برخوردار است زیرا:
زمین گرچه مرکز عالم نیست و نقطه استقرار آن در عالم وجود به درستی روشن نیست و با توجه به حرکت دورانی کهکشانی حاکم بر سپهرهای بزرگ کیهانی و سحابی ها موضع آن دائما در حال تغییر است، در عین حال به لحاظ این که انسان و حیوان و نباتات همه از درون زمین بر می آیند و رشد می کنند و قد می کشند، زمین مظهر و منبع نمود قدرت الهی در آفرینش است، و از سویی دیگر مرجع نهایی همه آفریده ها نیز هست، لذا حکم قبله گاهی برای حضرت احدیت دارد. پس ارجح است.
به عبارت دیگر: آن که خدا را در آسمان می جوید در واقع خدا را در بیرون از دایره وجود می جوید هر چند چنین تصوری ندارد و فکر می کند خدا را در عرش می جوید. اما آن که خدا را در زمین می جوید ناظر به اصل خویش است (منها خلقناکم و فیها نعیدکم و منها نخرجکم تارة اخرای)؛ او خدا را در نقطه مرکزی رویش و آفرینش می جوید، هر چند که خدا مستقر در آن نیست بلکه «اینما تولّوا فثمّ وجه الله».
در عین حال این فقط یک نگاه موشکافانه است و از نظر خدا ارزش برتر ندارد؛ ارزش برتر در صدق و راستی بیشتر در دعا و توجه خاطر به او است.
28/1/1398- مشهد.
پ. ن. باید توجه داشت که دست ها در حال قنوت در مذهب شیعه اثناعشری به سوی آسمان نیست. دست ها صاف به سوی جلو، محاذی گوش است و این عمل بازگو کننده نهایت ادب در شیوه درخواست از شخصیت بزرگ محوری است.
برچسب:
نویسنده: آریا رستمی